space
Stowarzyszenie Naukowe Archeologów Polskich - Oddział Lubuski
spacespacespacespace
logologologo  
  space  
Projekty MKiDN 201-2016
Opracowanie wyników badań wczesnośredniowiecznego kompleksu osadniczego w Grodziszczu, pow. świebodziński, woj. lubuskie.

Oddział Lubuski Stowarzyszenia Naukowego Archeologów Polskich otrzymał od Ministra Kultury Dziedzictwa Narodowego dofinansowanie w ramach Projektów Ministra, Priorytet: ochrona zabytków archeologicznych dofinansowanie na realizację 2-letniego projektu pod nazwą: "Opracowanie wyników badań wczesnośredniowiecznego kompleksu osadniczego w Grodziszczu, pow. świebodziński, woj. lubuskie", którego efektem będzie publikacja książkowa.
Materiały zabytkowe oraz archiwalna dokumentację niezbędną do realizacji projektu udostępniło nam Muzeum Archeologiczne Środkowego Nadodrza w Zielonej Górze z/s w Świdnicy.
Celem projektu jest monograficzne, interdyscyplinarne opracowanie i publikacja wyników badań
archeologicznych przeprowadzonych na czterech stanowiskach (trzy osady oraz grodzisko),
wchodzących w skład jednego kompleksu osadniczego. Badania na grodzisku prowadzono w latach
60. XX wieku, natomiast na osadach w 2008 roku.
Aby osiągnąć ten cel należy przeprowadzić wieloaspektowe analizy zabytków ceramicznych i archeobiologicznych oraz wykonać konserwację i analizy przedmiotów metalowych. Niezbędne jest
także wykonanie badań nieinwazyjnych, zwłaszcza na grodzisku (geomorfologiczne, geofizyczne,
palinologiczne, zdjęcia lotnicze, rozbudowane analizy w GIS). Powyższe działania pozwolą na
sprecyzowanie czasu funkcjonowania zespołu osadniczego i jego charakteru, a także pozwolą na
rekonstrukcję najbliższej sieci osadniczej. Ważnym celem projektu będzie uzyskanie danych na temat
udziału podstawowych gałęzi gospodarczych w całokształcie zajęć mieszkańców osad i grodu
(rolnictwo - hodowla - łowiectwo).
W archeologii osadnictwa - oprócz analizy odkrytych znalezisk archeologicznych - istotne jest także jak najpełniejsze odtworzenie kontekstu geograficzno-przyrodniczego, w jakim analizowane stanowisko lub grupa stanowisk funkcjonowały. Zbadanie i możliwie jak najszersze poznanie relacji człowieka ze środowiskiem jest podstawowym założeniem archeologii środowiskowej. Badania takie wymagają jednak współpracy wielu specjalistów z różnych, niekiedy odległych dyscyplin naukowych. Studia interdyscyplinarne oferują w zamian więcej narzędzi umożliwiających wyjaśnienie dawnych procesów zarówno osadniczych, jak i przyrodniczych, które mają wpływ na istotne sfery życia codziennego dawnych społeczeństw.
Główną koncepcją projektu jest opracowanie w ujęciu interdyscyplinarnym wyników przeprowadzonych badań z wykorzystaniem założeń archeologii osadnictwa i archeologii środowiskowej. Szczegółowo opracowane zostaną zagadnienia chronologiczne, gospodarcze, relacje
kulturowych mieszkańców kompleksu osadniczego, które funkcjonowało okresie od VIII do X/XI wieku w Grodziszczu.
Zespół składa się z trzech osad rozpoznanych wykopaliskowo (Grodziszcze, stan. 9 i 13 oraz Grodziszcze, stan. 12), a także z kilku znanych jedynie z badań powierzchniowych oraz położonego nieopodal grodziska (Grodziszcze, stan. 1), ulokowanego na cyplu wcinającym się w jezioro Lubinieckie.
Kompleks osadniczy w Grodziszczu położony jest w obrębie dosyć szerokiej rynny glacjalnej, której dnem płynie rzeka Lubinica z jeziorami Zamecko oraz Lubinieckie. Na cyplu, wcinającym się w wody jeziora Lubinieckiego położona jest warownia, natomiast osady są zlokalizowane na zboczach doliny.
Grodzisko badane było w sierpniu 1963 roku i czerwcu/lipcu 1964 roku przez Andrzeja Marcinkiana i Adama Kołodziejskiego. Prace wykopaliskowe były ukierunkowane na rozwiązanie konkretnych problemów badawczych oraz miały służyć ochronie konserwatorskiej stanowiska. Warownia znajduje się na północnym brzegu jeziora Lubinieckiego, około 500 m na wschód od zabudowań wsi. Zajmuje cypel otoczony od południa i zachodu wodami jeziora, a od północy niewielkim oczkiem wodnym. Od strony północnej na teren grodziska prowadzi wąski przesmyk o szerokości około 40 m. Planowane badania geomorfologiczne mają wyjaśnić, czy pierwotnie cypel, na którym znajduje się grodzisko, nie był w okresie wczesnego średniowiecza wyspą, na którą w miejscu obecnego przesmyku mógł prowadzić pomost(?). Przeprowadzone w trakcie dwóch sezonów badania wykopaliskowe pozwoliły na ustalenie wielkości warowni, poznanie układów warstw, dały także odpowiedź na temat jego chronologii, a także umożliwiły ustalenie sposobów wznoszenia konstrukcji obronnych. Wstępnie czas funkcjonowania grodu w Grodziszczu można ustalić na podobny okres jak grodów w Klenicy, stan. 3, i w Nowińcu, stan. 2, czyli na połowę IX - X/XI wiek.
Z kolei zespół osad jest położony na północnych zboczach rynny glacjalnej, na szerokim stoku, który opadał ku południowi i ku brzegom jeziora Zamecko i jeziora Lubienickiego. Osady położone były około 800 m na zachód od grodziska. Były badane w 2008 roku w związku z planowaną budową drogi ekspresowej S3. Na stanowisku nr 9, położonym najniżej, bo zaledwie kilkaset metrów od współczesnej linii brzegowej jeziora Zamecko, odkryto zespół 11 obiektów, tworzących jedną zagrodę. W jej skład wchodziły dwa budynki mieszalne - ob. 1 i ob. 180 oraz kilka obiektów
gospodarczych, głównie palenisk. Całość zagrody obejmowałaby obszar około 20 arów. Około 100 m na północ od tego skupiska okryto jeden obiekt (stanowisko nr 13), najprawdopodobniej o charakterze mieszkalnym. Około 200-250 m na północ od stanowiska 13 odkryto kolejne zgrupowanie obiektów (stanowisko nr 12). Były one zlokalizowane nieznacznie wyżej niż w przypadku skupiska na stanowisku nr 9, przy południowo-zachodniej krawędzi rynny glacjalnej, w miejscu przejścia w wysoczyznę. Obiekty odkryto przy południowej krawędzi badanego obszaru. Można wydzielić dwa wyraźne zgrupowania obiektów, które należy interpretować jako relikty osobnych zagród (podobnie jak w przypadku niżej położonej partii osady na stanowisku nr 9). Pas udokumentowanego występowania osadnictwa wczesnośredniowiecznego na stanowisku nr 13 był ograniczony do kwadratu 70 × 70 m, na wysokości bezwzględnej pomiędzy 83 a 85 m n.p.m.
W realizację projektu zaangażowanych jest kilkanaście osób, w tym pomysłodawca i główny realizator - dr Bartłomiej Gruszka, mgr Alina Jaszewska, mgr Arkadiusz Michalak, dr Ryszard Kaźmierczak, mgr Marzena Makowiecka, dr hab. Prof. UWr Piotr Gunia, prof. Dr hab. Marek Krąpiec, dr hab. Prof. UAM Anna Milecka, mgr Jakub Niebieszczański, dr Joanna Koszałka, mgr Krzysztof Sadowski, mgr Anna Łuczak, mgr Ewa Pawlak, mgr Agnieszka Gruszka.
 
space
projektowanie stron internetowych: www.luczak.plspace