space
Stowarzyszenie Naukowe Archeologów Polskich - Oddział Lubuski
spacespacespacespace
logologologo  
  space  
Projekty MKiDN 2013
loko mkidn Oddział Lubuski SNAP otrzymał dofinansowanie ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach Programu: Dziedzictwo Kulturowe, Priorytet 5: Ochrona zabytków archeologicznych na realizację projektu:
"Wicina, stan. 1. Badania archeologiczne w latach 2008-2012 oraz skarb przedmiotów pochodzących z Wiciny"

Publikacja prezentować będzie wyniki badań archeologicznych przeprowadzonych w latach 2008-2012 na grodzisku ludności kultury łużyckiej z okresu halsztackiego w Wicinie (stan. 1), gm. Jasień, woj. lubuskie, oraz skarb przedmiotów pochodzących z tego zniszczonego przez Scytów grodziska, a znaleziony w Bieszkowie, około 3,5 km na południe od grodu. . Skarb został znaleziony przez przypadkową osobę w 2011 roku w nieodległym Bieszkowie około 3,5 km na południe od grodziska. W jego skład wchodzi 312 przedmiotów wykonanych głównie z brązu oraz z żelaza. Cechy morfologiczne inwentarza depozytu wskazują na jego związek z grodziskiem w Wicinie. Wiele elementów skarbu nosi ślady kontaktu z ogniem, co może sugerować, że moment jego ukrycia wiąże się bezpośrednio z napadem scytyjskim. W skład skarbu wchodzą brązowe ozdoby, w większości uszkodzone lub zniszczone (naszyjniki, naramienniki, bransolety, szpile, guzy, zawieszki), pocięte i nadtopione fragmenty dwóch naczyń brązowych, brązowe formy odlewnicze, grzywny, narzędzia i noże żelazne. Najciekawszym elementem skarbu jest brązowe, być może kompletne ogłowie końskie (nieznane dotąd z terenu Polski) oraz żelazne elementy uprzęży. Aby potwierdzić proweniencję tego skarbu zostaną wykonane badania metaloznawcze porównawcze w odniesieniu do kategorii przedmiotów pochodzących z grodu. W analizie tej zostaną również wykorzystane badania metaloznawcze przeprowadzone w związku z realizacją zadania "Zabytki metalowe z grodziska ludności kultury łużyckiej w Wicinie, gm. Jasień, woj. lubuskie", dofinansowanego przez MKiDN w 2011 roku w ramach Programu: Dziedzictwo kulturowe, Priorytet: Ochrona zabytków archeologicznych.
W publikacji znajdą się ogólne informacje o stanowisku, charakterystyka środowiska naturalnego, określenie podstaw gospodarki mieszkańców grodu oraz analiza obiektów nieruchomych i zabytkowego materiału ruchomego, w tym analizy specjalistyczne (geomorfologia, palinologia, archeozoologia, antropologia, archeobotanika, metaloznawcze, termoluminescencja, petrografia, dendrologia, dendrochronologia, C14).
Obronny gród z okresu halsztackiego w Wicinie to jedno z najważniejszych stanowisk
archeologicznych związanych z osadnictwem ludności kultury łużyckiej w Polsce. Zniszczony
niespodziewanym najazdem plemienia Scytów na przełomie VI i V w p.n.e. jest niezwykle cennym
źródłem informacji o codziennym życiu jego społeczności. Tym cenniejszym, że zapomniano o nim na
wiele wieków, a przez to jego nawarstwienia zachowały się prawie w nienaruszonym stanie do
czasów współczesnych. Dopiero pod koniec XIX i na początku XX wieku dokonywano tu
przypadkowych odkryć, a w 1920 roku niemiecki badacz Carl Schuchhard wykonał na grodzisku
badania sondażowe. Systematyczne badania wykopaliskowe rozpoczął w 1966 roku Adam Kołodziejski (w 1965 roku przeprowadził rozpoznawcze badania powierzchniowe grodziska i jego okolic) i prowadził je nieprzerwanie do 1998 roku. Po śmierci dr. A. Kołodziejskiego prac nie kontynuowano, jednakże ze względu na to, że pozostały po nich dwa niedokończone i niezasypane wykopy (w tym w jednym z nich niewyeksplorowano drewnianych konstrukcji wału grodziska) Oddział Lubuski SNAP podjął się dokończenia eksploracji i uporządkowania terenu grodziska. Przy pomocy finansowej Lubuskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Zielonej Górze, rozpoczęto badania wykopu zlokalizowanego w północnej części grodziska. Zakładano, że głębokość eksploracji będzie wynosiła około 0,5 m. Jednakże okazało się, że wynosi ona 1,5 do 2,0 m, w związku z czym badania były kontynuowane w 2009 roku (ponownie dofinansowane przez LWKZ w Zielonej Górze). Zakończone zostały zasypaniem wykopu i uporządkowaniem terenu. Ponadto zabezpieczono grodzisko przed tzw. poszukiwaczami skarbów (których ślady agresji odkrywano przy każdej wizytacji) przeprowadzając na grodzisku i w jego okolicy badania geofizyczne wykonane przy pomocy detektora metalu, eksplorując zabytki metalowe z 20cm warstwy humusu (sfinansowane przez Lubuskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Zielonej Górze).
W 2011 roku, również przy pomocy finansowej LWKZ w Zielonej Górze rozpoczęto badania
archeologiczne na drugim niedokończonym wykopie, znajdującym się w niewielkiej odległości od
pierwszego wykopu, w północnowschodniej części grodziska. Badania te musiały być kontynuowane
w 2012 roku ze względu na znaczne opady deszczu, które spowodowały podniesienie się wód
gruntowych, uniemożliwiających kontynuowanie badań. Ostatecznie badania archeologiczne na
niedokończonych wykopach zamknięto w 2012 roku, również korzystając ze wsparcia finansowego
LWKZ w Zielonej Górze.
Należy przy tym zaznaczyć, że w latach 20112012 w badaniach brali czynny udział studenci archeologii z Uniwersytetu Szczecińskiego pod naukową opieką prof. dr hab. Grzegorza Domańskiego.
Efektem tych badań było pozyskanie znacznych ilości ruchomego materiału zabytkowego, przede
wszystkim ceramiki naczyniowej - ponad 62 tysiące fragmentów, ale również krzemieni (ponad 300
sztuk), kości zwierzęcych (ponad 3 tys. sztuk), kości ludzkich (około 30), przedmiotów kamiennych
(9), zabytków wykonanych z gliny (10), brązu (52) i żelaza (18). Pobrano także próby do badań
archeobotanicznych oraz ponad 2100 prób drewna. Jest to faktyczna ilość prób drewna pobrana z
każdego zainwentaryzowanego elementu drewnianych konstrukcji ostrokołów, dróg przedwałowych i
z wału; z każdego elementu pobierano próbę A i B. Jest to najbogatsza seria drewna konstrukcyjnego
z okresu halsztackiego nie tylko w Polsce, ale również w środkowej Europie; np. dla Biskupina
przebadano nieco ponad 100 prób. Z grodziska w Wicinie pochodzi 1000 prób, dla których można
przeprowadzić analizy denrochronologiczne; pozostałe przeznaczone zostały do analizy
dendrologicznej. Na podstawie zgromadzonego materiału możliwe będzie datowanie bezwzględne
wielofazowych (co najmniej dwóch) konstrukcji wału grodu oraz nawierzchni dróg (moszczeń). Tak
bogaty materiał da możliwość wnioskowania o naprawach i wtórnym użyciu drewna. A co wydaje się
najważniejsze, istnieje niepowtarzalna możliwość opracowania wzorców (standardów)
dendrochronologicznych dla okresu halsztackiego, co dotychczas w Europie środkowej nastręcza
duże trudności spowodowane brakiem materiału badawczego. Niewykonanie tych badań może
spowodować zniszczenie drewna ze względu na brak możliwości do jego właściwego przechowywania
(np. zamrażarki).
Wynikiem realizacji zadania będzie wszechstronna (interdyscyplinarna) analiza pozyskanych
materiałów zabytkowych, uzyskana poprzez wykonanie szeregu specjalistycznych analiz oraz analizę
dokumentacji z badań (w tym fotogrametrycznej). Szczególnie istotnym elementem będzie uzyskanie
datowania bezwzględnego grodziska oraz opracowanie standardów dendrochronologicznych dla
okresu halsztackiego dla Polski.
Książka zostanie wydana jako kolejny tom "Biblioteki Archeologii środkowego Nadodrza".
Publikacja w języku polskim, z obszernym streszczeniem w języku angielskim. Podpisy pod
ryciny, tabele i zdjęcia w języku polskim i angielskim. Format A4, około 30 arkuszy wydawniczych,
druk cyfrowy, nakład 100 egzemplarzy.

Spis treści (projektowany):
I. Badania archeologiczne (20082012)
I.1. Wprowadzenie - Alina Jaszewska
I.2. środowisko naturalne - Sławomir Kałagate
I.3. Podstawy gospodarki mieszkańców grodu - Sławomir Kałagate
I.4. Wyniki badań archeologicznych - Sławomir Kałagate
I.4.1. Obiekty nieruchome - Sławomir Kałagate
I.4.2. Ceramika naczyniowa - Dagmara Łaciak, Sławomir Kałagate
I.4.3. Zabytki krzemienne - Mirosław Masojć
I.4.4. Zabytki metalowe - Arkadiusz Michalak
I.4.5. Zabytki kamienne - Sławomir Kałagate
I.4.6. Zabytki gliniane - Sławomir Kałagate
I.5. Chronologia - Sławomir Kałagate
I.6. Podsumowanie - Alina Jaszewska, Sławomir Kałagate
Aneks nr 1 Badania geomorfologiczne - Krzysztof Sadowski
Aneks nr 2 Badania palinologiczne - Krzysztof Sadowski
Aneks nr 3 Analiza archeozoologiczna - Marta Osypińska
Aneks nr 4 Analiza archeobotaniczna - Joanna Koszałka
Aneks nr 5 Analiza dendrologiczna - Elżbieta SzychowskaKrąpiec
Aneks nr 6 Analiza dendrochronologiczna - Marek Krąpiec
Aneks nr 7 Analiza antropologiczna - Anna Wrzesińska
Aneks nr 8 Analiza petrograficzna ceramiki - Piotr Gunia
Aneks nr 9 Analiza geochemiczna ceramiki - Piotr Gunia
Aneks nr 10 Analiza 14C - Marek Krąpiec
Aneks nr 11 Analiza metaloznawcza - Arkadiusz Michalak
Aneks nr 12 Analiza petrograficzna przedmiotów kamiennych - Krzysztof Sadowski
II. Skarb przedmiotów pochodzących z Wiciny, znaleziony w Bieszkowie
II.1. Wprowadzenie - Julia Orlicka-Jasnoch
II.2. Analiza zabytków - Julia Orlicka-Jasnoch, Paweł Stachowiak
II.3. Chronologia - Julia Orlicka-Jasnoch
II.4. Katalog zabytków - Julia Orlicka-Jasnoch, Paweł Stachowiak
Aneks nr 1 Analiza metaloznawcza - Arkadiusz Michalak
Streszczenie w języku angielskim
 
space
projektowanie stron internetowych: www.luczak.plspace